Sığır Sağlığı

SIĞIRLARDA TIRNAK KESİMİNİN GEREKLİLİĞİ VE FAYDALARI

Sığırlarda, özellikle süt sığırlarında endüstriyel gelişmeye paralel olarak ayak ve tırnak hastalıklarının görülme oranında bir artış tespit edilmiştir. Hayvanların yüksek et ve süt verimleri, iyi bir gelişme göstermeleri, üretken olarak uzun süre kullanılmasının ön koşulunun bunların sağlıklı bir ayağa sahip olmalarına bağlı olduğu söylenebilir. Son yıllarda hayvanların kapalı ahır sistemleri içinde bağlı, hareketsiz olmaları, bu arada tırnak bakımına gereken özenin gösterilmemesi nedeniyle ayak hastalıklarının önemi artmıştır. Ayak ve tırnak hastalıklarının neden olduğu başlıca kayıplar süt veriminde azalma, canlı ağırlık kaybı, infertilite problemleri ve tedavi masrafları olarak sıralanabilir.

Araştırmacılar ayak ve tırnak hastalıklarının, işletmelerde oluşturduğu ekonomik kayıpların mastitis ve fertilite problemlerinden sonra üçüncü sırada yer aldığını bildirmektedirler. Bu nedenle optimal verimlilik, hayvanların sağlığı ve günlük işletme yönetiminin başarısı için sığırlarda ayak ve tırnak sağlığı son derece önemlidir.

Ahırlarda yaşayan hayvanlarda gerek hareket olmaması, gerekse ayağın sürekli dışkı ve idrar içerisinde bulunması nedeniyle tırnaklarda yeterince aşınma olmaz. Üstelik tırnaklar normalden daha fazla büyürler. Bunun sonucunda tırnakların aşırı uzaması ve tırnak deformasyonları şekillenir.

Tırnak kesimi sığırlarda çeşitli sorunların önlenmesinde yararlı olan bir işlemdir. Tırnak kesiminin iki amacı vardır. Birincisi vücut ağırlığını dengeli bir şekilde tırnağa dağıtmak, ikincisi aşırı büyümüş tırnak tarafından canlı doku üzerine oluşturulan basıncı ortadan kaldırmaktır.

Süt ineklerinde bu amaçla tırnaklar yılda en az iki kez kesilmelidir.

Doğuma yakın (iki-üç ay kalmış) zamanlarda tırnakların kesilmesi doğru değildir. Sığırlarda tırnak kesimi özel birtakım aletleri (zapt-ı rapt ve tırnak kesimine uygun bir travay ve tırnak kesiminde kullanılacak aletler) ve el becerisini gerektirmektedir.

AYAK HASTALIKLARININ NEDENLERİ

Ayak hastalıklarının şekillenmesi için pek çok nedenden bir ya da birkaçı beraber bulunurlar. Bunların içerisinde en önemlileri; beslenme, barındırma koşulları ve tırnak bakımıdır.

A.  Genetik Yapı
Tırnakların vücut yapısı ile orantılı olmaması, bacakların ve ayakların duruş bozuklukları, eklem, kiriş ve tırnak yapısındaki birtakım fena oluşumların genlerle aktarıldığı bilinmektedir. Bu bozuk yapıya sahip damızlıklar üretimden çıkarılmalı ve bunları aktaran boğalar da yetiştirmeden çıkarılmalıdır.

B.  Klima � Ortam Isısı
Hayvanların barındırıldıkları ortamın sıcaklık ve rutubeti ayak hastalıkları şekillenmesi için önemlidir. Sıcak ve rutubet özellikle mikrobik etkenlerin faaliyeti için uygun ortam hazırlar ve bu yönlü ayak hastalıkları (dolama, parmaklar arası derinin hastalığı gibi) artar. Kuru ve sıcak ortamda tırnaklar kurur ve çatlar. Mikropların girişi kolaylaşır. Soğuk ve ıslaklıkta tırnağın yumuşaması, parmaklar arası derisinin hastalanmasına yol açar. Ayrıca ahırların iyi bir şekilde havalandırılması ve amonyak kokusunun olmaması da önemlidir.

C.  Barındırma
Irk özelliklerine ve barındırılacak hayvan sayısına göre uygun olmayan ahır düzeni, zemin yapısı ayak hastalıkları şekillenmesi bakımından önemli role sahiptir.

D.  Tırnak Bakımı
�Tırnak yoksa inek de yoktur� sözü tırnak bakımının önemini anlatmaya yeter.  Ekonomik getirisi sebebiyle beslenen hayvanlarda tırnak bakımı yapılmadığı zaman %70�lere varan süt ve et kaybı yanında ölümlere bile rastlanır. Bu sebeple yılda iki sefer tırnak bakımı ile koruyucu önlemler alınması en akılcı yoldur.

E.  Mikroplar
Çok yoğun ve bir arada barındırılan hayvanlarda, barındırma ve hijyen (sağlıklı ortam) sağlanamadığında, ortamın ısı ve rutubet koşulları sağlıklı olmadığında ve tırnak bakımına uyulmadığında, tırnak koruyucu görevini yapamaz ve mikroplar zayıf noktalardan canlı ayak dokusuna girerek ayak hastalıklarını şekillendirirler.